Анатомия фанининг ўқитишнинг асосий мақсади соғлом инсон танаси ва аъзолари тўқимаси тузилиш қонуниятларини ўргатиш.
Анатомия фанининг асосий масалалари инсон организмининг тўқималари, аъзолари ва тизимларинниг эмбрионал ва постэмбрионал тараққиёти, макроскопик, микроскопик тузилиши, уларнинг ҳаёт фаолияти қонуниятларини, организмнинг индивидуал, ёшига қараб ўзгаришини, жинсий хусусиятларини, ташқи мухит ва меҳнатни организмга таъсирини эътиборга олган холда комплекс ўргатишга қаратилган. Шу асосда организмнинг ҳомила давомида бўладиган ўзгариши (онтогенез), топографик муносабатлари, рентгенанатомия, организмни ривожланишида ўзгарувчан (туғма нўқсон) ҳолатлари, ёшга доир хусусиятлари ҳам эътиборга олинади.
Фан бўйича талабаларнинг билим, кўникма ва малакаларига қуйидаги талаблар қўйилади.
Талаба:
- аъзолар ва тўқималарнинг турлари, умумий тузилиши ва вазифаларини;
- аъзоларнинг тараққиёт манбалари, шаклланиш муддатлари, умумий тузилиш асослари, вазифалари ва ёшга кўра бўладиган ўзгаришларини;
- орган ва тўқималар ривожланиш босқичлари, уларнинг хусусиятлари, тизими, эмбриогенезнинг қалтис даврларини;
- тўқима ва аъзолар интеграцияси бўйича умумий биологик қонуниятларни;
- патологик ҳолатларда юзага келадиган ўзгаришларнинг моҳиятини ўрганиш учун аъзо ва тўқималарнинг тузилиши ва вазифаларини билиши керак.
Оператив хирургия ва топографик анатомия фанини ўрганишда асосий диққат-эътибор аъзо ва тизимларнинг индивидуал ҳамда ёшга қараб ўзгарувчанлиги масалаларига, нормал ҳолатлари хусусиятларига, патологик вазиятларда жойлашишидаги, тузилишидаги ўзгаришларга қаратилади. Бундан ташқари, фан ўз ичига оператив аралашувларга оид маълумотларни ҳам ёритади. Операциялар мақсадаларидан келиб чиққан ҳолда аъзо ва анатомик тузилмаларнинг микроскопик тузилишидаги хусусиятлари, жумладан, томир ва нерв тузилмаларининг гистотопографияси баён этилади. Шунингдек организмнинг оператив аралашувга бўлган жавоб реакцияси ҳам кўрсатилади. Фан бўлимлари ва мавзулари бўйича янги педагогик технологиялар қўллаш белгиланган. Умумий амалиёт шифокори тайёрлаш тизимида аҳамиятли бўлган Оператив хирургия ва топографик анатомия фанининг мақсади жарроҳлик талабларига мос келадиган анатомик маълумотларни ҳам нормал, ҳам клиник вазиятлар мисолида баён қилишдан иборат. Фан олдига қўйилган масала – булғуси шифокорларга тўғри ташхислай олиш ва рационал оператив даволаш услубини танлаш учун негиз бўладиган билим ва кўникмаларни бериш ҳисобланади.
Фан бўйича талабаларнинг билим, кўникма ва малакаларига қуйидаги талаблар қўйилади.
Талаба:
- ташқи ва ички мўлжаллар, соҳа чегаралари;
- соҳанинг қаватма-қават тузилиши;
- йирик қон томирлар ва нерв пояларининг акс-тасвирлари;
- ички аъзолар голотопияси, синтопияси ва скелетотопияси;
- муҳим ички аъзоларнинг типологик хусусиятлари ҳамда уларнинг тузилиш вариантлари, қон билан таъминланиши ва иннервацияси;
- кўп учрайдиган патологик ҳолатларда муҳим ички аъзоларнинг голотопияси, скелетотопияси, синтопияси, уларда юзага келган ўзгаришлар;
- коллатерал қон айланиш йўллари;
- муайян соҳа ёки аъзодан лимфа оқиши;
- клетчатка бўшлиқларининг жойлашуви ва улар бўйлаб йирингли жараён ва гематомаларнинг тарқалиши;
- қўл-оёқнинг ғилофли тузилиши;
- бош чаноғи ва юзнинг типологик хусусиятлари ҳамда уларнинг тузилиш вариантлари, қон билан таъминланиши ва иннервацияси;
- замонавий жарроҳлик асбоб ва ускуналари, тикув ва бошқа жарроҳлик матолари;
- беморнинг операция столидаги вазиятлари;
- оператив аралашувларга кўрсатмалар, монеликлар ва операциядан кейинги асоратлар;
- оператив очиб киришлар ва энг кўп тарқалган операциялар техникаси;
- оператив аралашувларнинг замонавий микрожарроҳлик ва кам инвазив услублари (эндоскопик операциялар, эндовидеожарроҳлик) ҳамда янги технологиялар (лазер, ультратовуш, крио- ва электржарроҳлик услублари) ёрдамида бажариладиган операциялар